Corhydrone
Użytkownik
|
# Posted: 8 Sier 2007 03:29
Odpowiedz
Proces wzrastania - zagadnienia ogólne
Proces wzrastania jest integralną częścią rozwoju człowieka; zależy od czynników wewnętrznych oraz zewnętrznych, a jego rytm jest zmienny zależnie od okresu rozwoju.
Dziecko powinno być mierzone podczas każdej wizyty u pediatry i okresowo w szkole, ponieważ prawidłowa szybkość wzrastania i wysokość ciała w granicach normy są ważnymi probierzami stanu zdrowia. Systematyczne mierzenie dziecka jest też jedynym sposobem na wczesne wykrycie zaburzenia procesu wzrastania.
Czynniki wewnętrzne (endogenne) wpływające na wzrost
1.Do czynników endogennych należą determinanty genetyczne.
2.Niezależnym czynnikiem endogennym jest układ hormonalny.
a. W okresie płodowym wzrost kontrolują IGF-I i IGF-II oraz insulina, a w mniejszym stopniu hormony tarczycy, w życiu pozapłodowym zaś - przede wszystkim hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu l (IGF-I) i jego białko wiążące (IGFBP-3) oraz hormony tarczycy, a w okresie dojrzewania dodatkowo steroidy płciowe.
b. Kortyzol, jeśli jest wytwarzany w nadmiarze, hamuje wzrastanie.
c. Steroidy płciowe i androgeny nadnerczowe po okresie przyspieszenia wzrastania powodują zamknięcie nasad i zakończenie wzrostu. Ich przedwczesne wydzielanie powoduje niski wzrost ostateczny.
d. Do prawidłowego wzrastania konieczne jest zachowanie homeostazy, szczególnie wapniowo-fosforanowej, kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej.
Czynniki zewnętrzne (egzogenne) wpływające na wzrost:
1. Najważniejszym czynnikiem zewnętrznym jest odżywienie. Niedożywienie ilościowe i/albo jakościowe jest przyczyną zmniejszenia szybkości wzrastania i niedoboru wzrostu. W warunkach niedożywienia wytwarzanie IGF-I zmniejsza się i nie odpowiada na stymulację hormonem wzrostu, którego stężenie zwiększa się zgodnie z mechanizmem ujemnego sprzężenia zwrotnego, zachodzącym między IGF-I i hormonem wzrostu. Zwiększenie wydzielania hormonu wzrostu w okresach głodu sprzyja mobilizacji kwasów tłuszczowych jako alternatywnego źródła energii.
2. Jedną z przyczyn niedoboru wzrostu jest deprywacja psychoemocjonalna. Dzieci niezaznające poczucia bezpieczeństwa wynikającego z właściwych warunków emocjonalnych w rodzinie gorzej rosną. Podobnie gorzej rosną dzieci maltretowane i doznające przewlekłego stresu.
3. Nadmierne obciążenie pracą lub intensywnymi zajęciami sportowymi jest czynnikiem wpływającym niekorzystnie na wzrastanie.
4. Niedostateczna wysokość ciała jest objawem towarzyszącym wielu jednostkom chorobowym czy stanom patologicznym o różnej etiologii.
Prawidłowy przebieg wzrastania
Fazy według modelu IPC.
W okresie płodowym obserwuje się przyspieszenie wzrastania (akceleracja) mniej więcej do 20 tyg., potem następuje duży spadek szybkości wzrastania (deceleracja), trwający nadal po urodzeniu dziecka.
Wzrastanie w okresie poporodowym podzielono na 3 fazy. Są to:
---- faza I, niemowlęca (od ang. infancy), trwająca do 2 r.ż.;
---- faza C, dziecięca (od ang. childhood), trwająca od 3 r.ż. do rozpoczęcia okresu dojrzewania płciowego;
---- faza P, pubertalna, zaczynająca się na początku dojrzewania, a kończąca się uzyskaniem pełnej dojrzałości.
2. Czynniki wpływające na wzrost w poszczególnych fazach. W każdej fazie modelu IPC dominują odmienne czynniki wzrostowe:
---- w fazie I czynniki wzrostowe charakterystyczne dla życia płodowego,
---- w fazie C - wpływ hormonu wzrostu i IGF-I,
---- w fazie P, steroidy płciowe, hormon wzrostu i IGF-I; ta faza wzrastania charakteryzuje się okresem przyspieszenia wzrostu, punktem czasowym (wiekiem), w którym występuje największa szybkość wzrastania (szczyt szybkości wzrastania) i okresem deceleracji.
3. Odmienny przebieg wzrastania w fazie P u dziewcząt i chłopców. U chłopców faza P występuje później niż u dziewcząt; chłopcy przebywają dłuższy okres wzrostu fazy C, osiągając tym samym wyższy wzrost do rozpoczęcia się fazy P. Chłopcy też uzyskują większy przyrost wzrostu w okresie fazy P. U nich szczyt szybkości wzrastania następuje w późnej fazie dojrzewania, u dziewcząt - zawsze przed wystąpieniem menarche.
4. Wiek ustalania się kanału wzrostowego. Prawidłowo przebiegający wzrost cechuje się przebiegiem harmonijnym wzdłuż krzywych siatki centylowej, czyli w jednym kanale charakterystycznym dla danego dziecka i zależnym od czynników genetycznych. Dzieci wysokich rodziców osiągają swój wyższy kanał wzrostowy przeciętnie w wieku 11,5 miesiąca; dzieci niższych rodziców osiągają swój niższy kanał wzrostowy przeciętnie w wieku 13 miesięcy.
5. Okresy przyspieszania (akceleracji) i zwalniania (deceleracji) szybkości wzrastania. Na tle szybkiej deceleracji wzrastania fazy I następuje krótki okres akceleracji w drugim półroczu życia, tzw. niemowlęcy skok wzrostowy. Skok wzrostowy wynika z nałożenia się na płodowy mechanizm wzrastania mechanizmu zależnego od hormonu wzrostu. Kolejne przyspieszenie wzrastania następuje w okresie zwanym adrenarche, zależnym od zwiększenia stężenia androgenów nadnerczowych. Następny jest okres deceleracji, występujący przed rozpoczęciem dojrzewania. Okres ten nazywa się „okresem ciszy przedpokwitaniowej". Okres skoku wzrostowego związanego z dojrzewaniem płciowym, czyli faza P, jest najbardziej stałym i regularnie występującym przyspieszeniem wzrastania. Po skoku wzrostowym następuje faza deceleracji i ustanie wzrastania.
Konstytucjonalnie opóźniony wzrost i rozwój (k.o.w.r.)
K.o.w.r. częściej jest opisywany u chłopców. Wzrastanie dzieci z k.o.w.r. odbywa się wzdłuż 3 centyli, poniżej lub powyżej tej wartości, zależnie od wzrostu rodziców. Dojrzewanie płciowe jest opóźnione z przedłużeniem fazy wzrostowej C i występowaniem okresu „ciszy przedpokwitaniowej". W tym czasie rówieśnicy pacjenta są już w okresie szybkiego wzrastania fazy P, co powoduje znaczne zwiększenie różnicy w wysokości ciała, wywołując niepokój u rodziców i samego pacjenta. Wiek kostny, podobnie jak dojrzewanie płciowe, jest opóźniony. W wywiadzie na ogół udaje się ustalić, że podobny przebieg wzrostu występował u obojga lub jednego z rodziców (najczęściej u ojca). Różnicowanie powinno obejmować stany chorobowe z opóźniającym się rozwojem płciowym, małoobjawową niedoczynność tarczycy i somatotropinową niedoczynność przysadki z częściowym niedoborem hormonu wzrostu.
|
